Phương pháp ghi nhớ thống nhất Âm-Hình-Ý IPSM Approach (Integrated Pronunciation, Spelling and Meaning Approach) là một phương pháp ghi nhớ từ vựng tiếng Anh, bao gồm ba khía cạnh: Thống nhất Âm-Hình (IPS), Thống nhất Hình-Ý (ISM) và Thống nhất Âm-Ý (IPM).
Thông qua việc ký hiệu âm vị và phân tách hình vị đối với từ tiếng Anh, phương pháp này làm nổi bật và liên kết với nhau âm (Pronunciation), hình (Spelling) và ý (Meaning) vốn tách rời của mỗi từ, giúp người học trong quá trình học dần dần nắm vững quy tắc phát âm của từ và ý nghĩa của các chữ cái cốt lõi, đạt tới khả năng nhìn từ biết âm, nhìn từ biết ý, nâng cao hiệu quả ghi nhớ từ vựng.
Quá trình ghi nhớ từ tiếng Anh thực chất là quá trình liên kết với nhau ba thuộc tính của từ — âm (Pronunciation), hình (Spelling) và ý (Meaning).
- Thống nhất Âm-Hình: tích hợp quy tắc phát âm tiếng Anh vào trong từ thông qua các ký hiệu âm vị.
- Thống nhất Hình-Ý: tích hợp quy tắc cấu tạo từ tiếng Anh vào trong từ thông qua phân tách hình vị.
- Thống nhất Âm-Ý: đạt được thông qua việc cảm nhận mối liên hệ bên trong giữa âm luật của âm vị và ý nghĩa thực tế của từ.
Sự khác biệt về cách mã hóa giữa tiếng Trung và tiếng Anh
Như đã biết, tiếng Trung là loại chữ tượng hình (hoặc chữ hình-tạo), còn tiếng Anh là loại chữ ghi âm; hai ngôn ngữ này khác biệt về bản chất trong cách mã hóa. Đối với tiếng Trung, hình chữ là mắt xích then chốt nhất trong việc kiến tạo ý nghĩa; đối với tiếng Anh, âm thanh là mắt xích then chốt nhất trong việc kiến tạo ý nghĩa. Chữ Hán trọng hình, từ tiếng Anh trọng âm, và chìa khóa ghi nhớ của từng loại tương ứng chính là hình và âm. Do học sinh Trung Quốc từ nhỏ đã hình thành thói quen tư duy chữ hình-tạo và thiếu môi trường âm thanh tiếng Anh, nên khi mới học tiếng Anh họ đều coi từ vựng tiếng Anh như những chuỗi ký tự lộn xộn giống con số để ghi nhớ. Vì không thể đúc kết đúng quy luật cấu tạo bên trong của từ tiếng Anh, nhiều học sinh đành gượng ép nối âm, từ loại và ý nghĩa tiếng Trung của từ với hình chữ để ghi nhớ, làm tăng đáng kể gánh nặng học tập.
Dưới đây trước hết trình bày quá trình mã hóa cơ bản nhất của hai ngôn ngữ, nhằm làm rõ hiểu lầm mà việc học tiếng Anh hiện nay đang rơi vào.
Như hình vẽ minh họa, quá trình mã hóa chữ Hán là: trước hết các nét (ngang, dọc, phẩy, mác, nét gập) hợp thành các bộ thủ và thành phần; sau đó các bộ thủ và thành phần hợp thành chữ Hán; cuối cùng chữ Hán hợp thành từ vựng.
Như hình vẽ minh họa, quá trình mã hóa tiếng Anh là: các chữ cái hợp thành âm vị, âm vị hợp thành hình vị, cuối cùng hình vị hợp thành từ.
Từ sự so sánh trên giữa chữ tượng hình và chữ ghi âm, có thể thấy: bản chất mã hóa của hai loại khác biệt rất lớn. Trong quá trình mã hóa của chữ tượng hình, hình chữ mang ý nghĩa là chìa khóa của mã hóa, còn âm thanh là yếu tố gán thêm. Còn trong quá trình mã hóa của chữ ghi âm, âm thanh là chìa khóa của mã hóa, còn ý nghĩa chủ yếu là yếu tố gán thêm.
Tuy nhiên, trong một từ cụ thể đâu là âm vị, đâu là hình vị không rõ ràng; người mới học không thể phân biệt hiệu quả, đành ghi nhớ cả từ một cách không phân biệt, gượng ép nối ý nghĩa tiếng Trung, từ loại và âm với hình chữ.
Đại đa số từ điển tiếng Anh không tiến hành bất kỳ phân tách nào đối với từ; chỉ có một số rất ít từ điển tiếng Anh dùng cách “phân tách âm tiết” để tách từ.
So với “phân tách âm tiết”, phân tách theo phương pháp cấu tạo từ “tiền tố + gốc + hậu tố” là một cách phân tách hợp lý hơn và được công nhận rộng rãi. Tiếc thay, dù có nhiều sách giảng về cấu tạo từ, nhưng hầu như không có từ điển tiếng Anh nào tiến hành phân tách hình thái một cách hệ thống và toàn diện đối với từ.
Như vậy dễ xuất hiện các vấn đề sau: 1. Từ thiếu tính tầng bậc, bất tiện cho việc ghi nhớ. 2. Không thể nắm bắt ý nghĩa và từ loại đại khái của từ từ hình chữ. 3. Chữ cái cốt lõi và âm tiết cốt lõi của từ không nổi bật.
Phương pháp này tiến hành phân tách táo bạo đối với từ theo ý nghĩa của từ, nhằm mục đích tách ra một số lượng nhỏ tiền tố và hậu tố có khuôn mẫu cố định, giữ lại gốc từ mang ý nghĩa cốt lõi, giúp người học dễ ghi nhớ.
Phương pháp ghi nhớ từ vựng tiếng Anh đơn giản này, dễ học, dễ dàng hòa hợp âm, hình, ý của từ tiếng Anh; sử dụng phương pháp này, người học có thể hình thành quan niệm tư duy về từ đúng đắn và có hệ thống.
